Geschiedenis landsadvocaat

De oorsprong van de landsadvocatuur ligt in het begin van de veertiende eeuw. Sinds 1879 wordt de titel landsadvocaat toegekend aan één persoon. Een koninklijk besluit van 2 april 1965 benoemt de rol van de huidige landsadvocaat.

Pensionarissen
Steden in de Nederlanden gingen in de veertiende eeuw ertoe over om een vaste advocaat in te schakelen voor het redigeren van verordeningen en brieven en voor het onderhandelen met vreemde mogendheden. Deze advocaten werden ook wel pensionarissen genoemd, omdat zij voor hun diensten een pensio (honorarium) ontvingen.

Advocaat van den lande
Later lieten ook provincies zich bijstaan door een vaste advocaat. In de provincie Holland werd deze 'advocaat van den lande' genoemd. De eerste bekende 'advocaat van den lande' was Barthout van Assendelft (1480 – 1489). Johan van Oldenbarnevelt, terechtgesteld in 1619, was de laatste die deze titel voerde. Daarna werden advocaten met deze functie aangeduid als raadpensionaris.

Functieverschuiving
De functie advocaat van den lande/raadpensionaris was oorspronkelijk vooral bestuurlijk van karakter. Landsadvocaten in juridische zin treden voor het eerst op in 1653. Zij bleven functioneren tot de Franse tijd. Na het herstel van de onafhankelijkheid werden in 1814 twee landsadvocaten benoemd. Sinds 1879 is er één landsadvocaat en een aantal plaatsvervangend landsadvocaten.

Titel
Een koninklijk besluit van 2 april 1965 bepaalt: “Aan de advocaat, die geregeld voor de Staat als zodanig optreedt, kunnen Wij de titel van landsadvocaat verlenen. Wij kunnen te allen tijde de verlening van deze titel intrekken”. In 1999 is deze titel verleend aan mr. G.J.H. (Bert Jan) Houtzagers, partner bij Pels Rijcken.