Klimaat- en energietransitie

De 1,5° Celsius-challenge

Klimaatverandering plaatst ons voor een enorme uitdaging. Het Klimaatakkoord van Parijs heeft tot doel de opwarming van de aarde te beperken tot niet meer dan 1,5°C. Door Nederland wordt ingezet op een verlaging van Nederlandse CO2-emissies in 2030 - over 12 jaar - met zo'n 49% ten opzichte van 1990. Burgers, bedrijven en overheden zullen een aanzienlijke inspanning moeten verrichten om deze klimaat- en energietransitie te verwezenlijken. De 1,5° Celsius-challenge. 

De challenge is de verduurzaming van de energievoorziening, bijvoorbeeld door het aardgasvrij maken van woningen, het aansluiten van kantoorgebouwen op bodemenergiesystemen en door energiebesparingsmaatregelen te nemen. Maar daar blijft het niet bij. Ook zijn maatregelen nodig om het optimaal (her)gebruik van grondstoffen te stimuleren en om Nederland te beschermen tegen de negatieve gevolgen van klimaatverandering.

Om deze klimaat- en energietransitie verder vorm te geven, wordt een Nationaal klimaat- en energieakkoord gesloten, is een Klimaatwet in voorbereiding en worden wet- en regelgeving gewijzigd om deze transitie te faciliteren. De duurzame energieprojecten die er nu al zijn en waarmee wind, zon, aard- en bodemwarmte en waterkracht wordt gewonnen, zullen worden uitgebreid. Ook zullen er innovatieve projecten volgen, bijvoorbeeld gericht op de grootschalige opslag van gewonnen duurzame energie. Op deze webpagina vindt u wat u moet weten over de juridische aspecten van de klimaat- en energietransitie.

Klimaatdoelstelling 2030

Nederland streeft voor 2030 naar een broeikasgasemissiereductie van 49% ten opzichte van 1990. Dat is aanzienlijk. Nederland zal in 2020 waarschijnlijk zo'n 24% CO2-reductie hebben bereikt. In korte tijd moet dus veel gedaan worden om de 49%-doelstelling te realiseren. Een groot aantal maatregelen is al in voorbereiding. Zo is er al een wetsvoorstel dat voorziet in een verbod op het gebruik van kolen door elektriciteitscentrales en is er een wetgevingsagenda energietransitie. De kans is groot dat uw organisatie wordt geraakt door de ingrijpende maatregelen die nodig zijn om deze transitie mogelijk te maken.

Energietransitie

Om de emissiereductiedoelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs te behalen maakt het kabinet ruim baan voor de realisering van wind- en zonneparken, het terugbrengen van het aantal gasaansluitingen bij woningen, de winning van bodemenergie (WKO en geothermie), het gebruik van restwarmte, het stimuleren van elektrisch rijden en het verminderen van CO2-uitstoot. Ook de afvang en opslag van CO2 (CCS) wordt gezien als één van de mogelijkheden om broeikasgasemissies te beperken. Onderwerpen die wij regelmatig terugzien in onze praktijk.

Van het gas los

Vanaf 1 juli 2018 krijgen nieuwbouwwoningen alleen nog in uitzonderingssituaties een gasaansluiting. Aardgasvrij bouwen is nu de norm. Ook zullen bestaande woningen afgesloten worden van het gastransportnet. Deze ontwikkelingen bieden kansen en uitdagingen voor stakeholders, van bouw- en installatiebedrijven tot woningcorporaties en overheden. Hoe krijg je medewerking van aangesloten bewoners en bedrijven voor deze transitie? En wat zijn de alternatieven voor gas? Is restwarmte afkomstig van de industrie een optie of (collectieve) WKO's, geothermie of all electric? Wij weten dat ieder project een 'maatwerkoplossing' vergt.

Mobiliteit

Benzine en diesel zullen op termijn niet meer nodig zijn als brandstof voor auto's, bussen, scooters, vrachtauto's en schepen. De mobiliteitssector moet in 2030 7,3 megaton minder CO2 uitstoten dan in 1990. Dit vraagt om een ingrijpende transitie van ons mobiliteitsbeleid en van de infrastructuur. Oplossingen worden gevonden in elektrisch vervoer, het gebruik van waterstof en biobrandstoffen, de invoering en uitbreiding van milieuzones, de ontwikkeling van laadinfrastructuur voor elektrische auto's, parkeerbeleid dat het gebruik van elektrische auto's stimuleert en de stimulering van het openbaar vervoer door realisering vanlight rail verbindingen. Dagelijks ondersteunen wij overheden en bedrijven met de verwezenlijking van dergelijke maatregelen.

Subsidies en staatssteun

Subsidieregelingen zullen - voorlopig nog - een essentiële voorwaarde vormen voor het slagen van de klimaat- en energietransitie. De grens tussen subsidie en verboden staatssteun is vaak dun en verdient juridische toetsing vooraf om mogelijke problemen achteraf te voorkomen. Pels Rijcken heeft een ruime ervaring met het vormgeven van subsidieregelingen en de toetsing van dergelijke regelingen aan het Europese recht.  

Circulaire economie

Grondstoffen zijn schaars. Het wordt steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Steden nemen afvalpreventiemaatregelen, bijvoorbeeld door de bezorging van ongeadresseerd reclamedrukwerk te beperken. Tegelijkertijd zet de Europese Commissie in op een optimaler (her)gebruik van grondstoffen, een verbod op bepaalde plastics en op de inzameling van kunststofproducten. Al deze maatregelen moeten bijdragen aan de transitie naar een circulaire economie en het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (SDG's). Hoe dit alles vorm te geven en te implementeren? Wij bespreken de oplossingen graag met u.

Klimaatadaptatie

Nederland moet zich voorbereiden op de negatieve gevolgen van klimaatverandering zoals wateroverlast en hittestress. Adaptatiemaatregelen zijn nodig. Voorbeelden ervan zijn waterpleinen en ondergrondse waterbergingen in steden, overloopgebieden nabij rivieren en het versterken en verleggen van dijken. Maar ook onze elektriciteits-, ICT- en transportnetwerken moeten we beschermen tegen klimaatverandering. Deze adaptatiemaatregelen moeten passen binnen de juridische kaders van ruimtelijke ordening, rechtsbescherming en netwerkregulering. Dat blijkt steeds weer een uitdaging.

Business Human Rights

Klimaatverandering heeft evident impact op mensenrechten, bijvoorbeeld omdat door regenval woningen onder water komen te staan of omdat door droogte oogsten mislukken. Bedrijven, banken maar ook toezichthouders verdisconteren klimaatrisico's en de impact die dit heeft op mensenrechten vaak niet of onvolledig in hun risicoanalyses. Zo worden er in contracten tussen bedrijven en bij bankfinancieringen geen of weinig voorzieningen getroffen voor de mitigatie van deze risico's. Bovendien kunnen bedrijven, banken en overheden betrokken raken in procedures over het onvoldoende nemen van maatregelen om klimaatverandering en de impact ervan op mensenrechten tegen te gaan.

Visie

Onze visie is dat de klimaat- en energietransitie een combinatie van technologische, organisatorische en juridische maatregelen vergt. Juridisch is al veel mogelijk. Zo biedt de Crisis-en herstelwet nu al mogelijkheden om te experimenteren met nieuwe warmte- en andersoortige energievoorzieningen, en de opslag van duurzame energie. Ook de energiewetgeving (Gaswet, Elektriciteitswet 1998, Warmtewet en Mijnbouwwet) biedt in toenemende mate ruimte voor duurzame oplossingen.

De klimaat- en energietransitie zal een grote impact hebben op de Nederlandse samenleving. De benodigde maatregelen en projecten vragen om maatschappelijke en bestuurlijke sensitiviteit. Pels Rijcken beschikt daar als geen ander over en heeft tevens alle benodigde juridische expertise in huis.

Wilt u ook de 1,5° Celsius-challenge aangaan? Wij gaan hierover graag met u in gesprek.