Nieuws

Update: consequenties maatregelen civiele procedures

Pels Rijcken behandelt een grote hoeveelheid civiele procedures, van kort gedingen tot bodemprocedures en verzoekschriftprocedures, in eerste aanleg, hoger beroep en cassatie. Op zondag 15 maart 2020 heeft de Rechtspraak bericht dat de deuren van de gerechten vanaf dinsdag 17 maart 2020 worden gesloten om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Deze sluiting is laatstelijk tot 28 april 2020 verlengd, maar verdere verlengingen zijn denkbaar.

De schriftelijke behandeling van alle civiele zaken heeft onder deze sluiting niet te lijden: rolzittingen e.d. gaan gewoon door, zij het dat de centrale balies in alle gerechtsgebouwen – behoudens de griffie/administratie van de Hoge Raad, die beperkte openingstijden heeft – zijn gesloten. Indiening van stukken kan echter per post of fax plaatsvinden, en vanaf 9 april 2020 heeft de Rechtspraak ook de voorziening Veilig Mailen (versneld) beschikbaar gesteld. Onze afdeling Rol is op de hoogte van alle bijzonderheden per gerecht, en zorgt ervoor dat alle stukken tijdig worden ingediend.

Door de sluiting kunnen fysieke zittingen (zoals mondelinge behandelingen, comparities, et cetera) echter vooralsnog geen doorgang vinden. De Rechtspraak heeft evenwel een Algemene regeling zaaksbehandeling Rechtspraak vastgesteld, die erin voorziet dat de behandeling van “Zeer urgente zaken” en “Overige urgente zaken” wel doorgang vindt, maar dan schriftelijk of via een telefonische (beeld)verbinding, dan wel – in uitzonderingsgevallen – toch fysiek, als de rechter aldus bepaalt.

Wij zetten hierbij op een rij wat de consequentie van de maatregelen zijn voor lopende en nieuwe procedures:

  • Kort geding: alleen in urgente zaken, dit ter beoordeling van de voorzieningenrechter, kan een voorziening worden getroffen. De behandeling vindt schriftelijk plaats, of met een mondelinge behandeling op afstand (via telefonische (beeld)verbindingen). In niet-urgente zaken bepaalt de voorzieningenrechter een pro-forma datum voor de behandeling, deze wordt dus tot nader order aangehouden. Op 25 maart 2020 is een Tijdelijk afwijkende regeling kort gedingen rechtbanken handel/familie vanwege de bijzondere omstandigheden door de Corona-crisis gepubliceerd.
  • Bodemprocedure: schriftelijke rolzittingen, waar processtukken kunnen worden ingediend, gaan gewoon door. Er zullen in beginsel geen mondelinge behandelingen plaatsvinden, tenzij sprake is van een zeer urgente of overige urgente zaak, zie in dat verband de Tijdelijke regeling voor handel en kantonzaken. Als er in die gevallen een zitting volgt, wordt die in beginsel digitaal gedaan. De rechtbank Den Haag heeft op 14 april 2020 Informatie over procedures in civiele bodemzaken gepubliceerd, waarin partijen in enkelvoudige zaken diverse alternatieven worden voorgehouden om zaken die voor mondelinge behandeling staan af te doen, waaronder de mogelijkheid van een mondelinge behandeling via audiovisuele middelen. Komen partijen niet tot een eenstemmige keuze, dan zal de rechtbank de zaak ambtshalve aanhouden voor mondelinge behandeling, tenzij dan alsnog wordt geopteerd voor vonnis na schriftelijke toelichting. In meervoudige zaken is de invulling van de mondelinge behandeling, aldus de Haagse regeling, maatwerk: de (voorzitter van de) meervoudige kamer zal in contact treden met partijen over de voortgang van de procedure.

Vonnissen in bodemzaken worden overigens gewoon uitgesproken, maar uiteraard niet in een voor het publiek toegankelijke zitting.

  • Verzoekschriftprocedure: nieuwe verzoekschriften kunnen als gebruikelijk worden ingediend, en ook verweerschriften kunnen worden ingediend. Mondelinge behandelingen zullen voorlopig niet plaatsvinden, tenzij een zaak kwalificeert als zeer urgente of overige urgente zaak, in welk geval naar een alternatieve vorm van behandeling zal worden gezocht. Beschikkingen in lopende zaken zullen als gebruikelijk aan de advocaten worden toegezonden.
  • Hoger beroep: alle zittingen tot en met (vooralsnog) 28 april 2020 zullen worden afgezegd, met uitzondering van spoedzaken (zoals appellen in spoedkortgedingen en faillissementszaken). Partijen zal de gelegenheid worden geboden een zaak op basis van de gewisselde stukken te laten beslissen. Ingeval een zitting noodzakelijk is, zal deze zoveel mogelijk via telehoren plaatsvinden. De rol- en rekestadministraties werken zoveel mogelijk door en uitspraken worden gewoon gedaan. In de Tijdelijke regeling handelszaken hoger beroep is voorzien in een bijzondere uitstelregeling en in een opsomming van overige urgente zaken.
  • Cassatie: vorderingsprocedures gaan gewoon door. Ook de rekestzaken gaan door, waarbij de Hoge Raad als tijdelijke noodmaatregel de mogelijkheid van indiening van stukken langs elektronische weg heeft geopend. Conclusies, uitspraken, beschikkingen en berichten worden op de gebruikelijke wijze bekendgemaakt.

Vanuit de Rechtspraak wordt op verschillende manieren het streven uitgesproken steeds meer mondelinge behandelingen doorgang te laten vinden. Allereerst is de afgelopen weken de reikwijdte van zaken die als “urgent” gelden uitgebreid en de capaciteit om zittingen met audiovisuele middelen te doen vergroot. Verder is inmiddels op 8 april 2020 een wetsvoorstel voor de Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en Veiligheid ingediend, welke wet in allerlei tijdelijke – vooralsnog tot 1 september 2020 geldende – maatregelen voorziet, waaronder (art. 2 lid 1, in verband gelezen met art. 35 lid 2) het plaatsvinden van de mondelinge behandeling “door middel van een tweezijdig elektronisch communicatiemiddel”. En verder heeft de Raad voor de rechtspraak op 16 april 2020 bij de publicatie van zijn jaarverslag over 2019 bekendgemaakt dat de gerechtsgebouwen zo spoedig mogelijk worden klaargemaakt voor een samenleving waar anderhalve meter afstand voorlopig de norm is.

Mocht u vragen hebben naar aanleiding van het vorenstaande, dan kunt u contact opnemen met rol@pelsrijcken.nl of met de advocaat die uw zaak behandelt. Voor achtergrondinformatie over vragen die nu kunnen spelen en mogelijke antwoorden verwijzen wij u naar het artikel Burgerlijke rechtsvordering in tijden van corona van de hand van onze kantoorgenoot Willem Heemskerk, dat maandag 16 maart 2020 op de website van het Advocatenblad is verschenen.